Każdy z nas wie, jak ważny dla zdrowia jest sport – ale to, że ruch korzystnie wpływa także na nasz mikrobiom, i przede wszystkim w jaki sposób, od jakiegoś czasu znajduje się w centrum zainteresowania nauki.
Sport, ruch i twoja flora jelitowa – jak to się łączy?
Jak pokazuje kilka doniesień, sport i ruch wpływają również na naszą florę jelitową.
Sport a krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe:
W niektórych badaniach naukowcy wykazali, że sport zwiększa liczbę bakterii produkujących maślan, a tym samym ilość maślanu, bakteryjnego produktu przemiany materii. Z kolei wiązano to ze zwiększoną wydolnością sercowo-oddechową. Maślan to krótkołańcuchowy kwas tłuszczowy, powstający w wyniku bakteryjnej fermentacji błonnika pokarmowego. Zwiększa namnażanie komórek błony śluzowej jelit, a dzięki temu poprawia funkcję barierową ściany jelita. Ponadto pomaga regulować układ odpornościowy oraz ekspresję genów (przekładanie informacji genetycznej na struktury i funkcje komórkowe).
Mechanizmy prowadzące do zmian w mikrobiomie jelitowym
Jakie mechanizmy uruchamia sport lub ruch, które mogą zmieniać twoje mikroorganizmy jelitowe?
Układ odpornościowy i stany zapalne:
Także w jelitach znajduje się tkanka limfatyczna, w której mieści się około 70% wszystkich komórek odpornościowych w organizmie. Kilka badań wykazało, że ruch zmienia ekspresję genów (przekładanie informacji genetycznej na struktury i funkcje komórkowe) limfocytów śródnabłonkowych (komórek odpornościowych w błonie śluzowej jelit), a także obniża poziom prozapalnych cytokin (białek regulujących wzrost i różnicowanie komórek organizmu) oraz zwiększa produkcję cytokin niezapalnych i enzymów antyoksydacyjnych.
Poprawa bariery jelitowej:
Sport zmniejsza przepływ krwi w jelitach o ponad połowę, co prowadzi do znaczącego niedokrwienia jelit (zmniejszonego ukrwienia), które przy dużej intensywności wysiłku pojawia się w ciągu 10 minut. Znika ono jednak natychmiast, gdy tylko wrócisz do stanu spoczynku. Ruch jest zatem dla jelit czynnikiem stresowym, który pobudza korzystne adaptacje i poprawia długoterminową wytrzymałość bariery jelitowej.
Optymalizacja środowiska jelitowego:
Zmieniona motoryka jelit lub aktywność jelitowego układu nerwowego to kolejny mechanizm, dzięki któremu aktywność fizyczna może wpływać na mikrobiom jelitowy. Ruch skraca czas pasażu w jelicie grubym i, jak udowodniono, przyspiesza przesuwanie gazów w przewodzie pokarmowym. Zmiany w pasażu żołądkowo-jelitowym mają więc głęboki wpływ na pH jelit, wydzielanie śluzu, tworzenie biofilmu i dostępność składników odżywczych dla mikrobiomu.
Regulacja kwasów żółciowych:
Kolejny mechanizm polega na tym, że trening ruchowy zmienia krążenie kwasów żółciowych. Kwasy żółciowe są silnymi regulatorami mikrobiomu jelitowego, a ich brak wiąże się ze znaczącymi zmianami w składzie flory, co może prowadzić do zaburzenia równowagi bakterii w jelitach (dysbiozy jelitowej).
Metabolizm:
Wreszcie sport znacząco zmienia przepływ metaboliczny (szybkość przemiany cząsteczek w szlakach metabolicznych) i wymaga skurczu mięśni szkieletowych, co pobudza uwalnianie miokin (hormonopodobnych substancji przekaźnikowych, wydzielanych przez mięśnie ssaków podczas ruchu i skurczu), metabolitów i hormonów neuroendokrynnych. Mogą one poprzez wspólny punkt styku z układem odpornościowym oddziaływać z jelitami bezpośrednio lub pośrednio.
Zmiany mikrobiomu wywołane wysiłkiem mają wpływ nie tylko na jelita, ale na cały organizm (np. ochrona przed rakiem jelita grubego, nieswoistymi chorobami zapalnymi jelit, otyłością i chorobami metabolicznymi oraz poprawa zdrowia psychicznego i funkcji poznawczych). Aktywność fizyczna chroni przed wieloma chorobami przewlekłymi i jest atrakcyjnym, niedrogim sposobem na poprawę jakości życia.
Ogólnie coraz więcej danych wskazuje, że regularny trening korzystnie wpływa na mikrobiom jelitowy. Ta dziedzina badań będzie w nadchodzących latach niewątpliwie rozwijać się w ekscytujący sposób i wiele pytań czeka jeszcze na odpowiedź.
A więc, może przy tak pięknej letniej pogodzie wybierzesz się na rower albo na mały spacer, by wesprzeć swój mikrobiom? A tak w ogóle, czy już go przebadałeś/przebadałaś?
Referencje
- Ćwiczenia i mikrobiom jelitowy: przegląd dowodów, potencjalnych mechanizmów i implikacji dla zdrowia ludzkiego. Mailing LJ i in. Recenzje ćwiczeń i nauk o sporcie 47(2)75-85, kwiecień 2019 r. https://doi.org/10.1249/jes.0000000000000183
