Widzisz już jesienne liście? To znak, że lato się skończyło, a razem z nim słoneczne dni na świeżym powietrzu. Kiedy mówimy o słońcu, pierwsze, co przychodzi na myśl, to oczywiście witamina D.
Jak możemy przyswajać witaminę D
Naszymi głównymi źródłami witaminy D są naturalne promieniowanie słoneczne (mam nadzieję, że przez ostatnie miesiące codziennie łapałeś/łapałaś 10 minut słońca), żywność (występuje w niezbyt wielu produktach) i suplementy diety (kto ich nie przyjmuje?).
Po syntezie w skórze lub po przyjęciu z dietą albo suplementami witamina D pozostaje nieaktywna, dopóki nie przejdzie dwóch reakcji hydroksylacji: najpierw w wątrobie, a potem w nerkach, gdzie powstaje 1,25(OH)2D. Podczas krążenia wiąże się z receptorami witaminy D, które występują w różnych tkankach.
Nasze bakterie jelitowe nie wytwarzają receptorów witaminy D, więc każda interakcja musiałaby być przynajmniej pośrednia. Receptory witaminy D znajdują się jednak w różnych tkankach człowieka, na przykład w tkance tłuszczowej, w wątrobie… oraz w jelitach (3), gdzie wraz z witaminą D regulują integralność bariery jelitowej i modulują odporność wrodzoną i nabytą.
Co więc mikrobiom jelitowy ma wspólnego z witaminą D?
Cóż, prawdopodobnie istnieje przynajmniej jakiś związek. Około 40% Europejczyków cierpi na niedobór witaminy D, a 13% ma niedobór ciężki (1). Inne badania idą jeszcze dalej i podają, że niedobór witaminy D może dotyczyć nawet 80% populacji w krajach arabskich (2). Choć jest on kojarzony głównie z homeostazą jonów mineralnych i regulacją odporności, niedobór witaminy D powiązano też z wieloma innymi chorobami pozaszkieletowymi, w tym z otyłością, nieswoistymi zapaleniami jelit, cukrzycą, chorobami układu krążenia, nowotworami i chorobami autoimmunologicznymi (8).
Przypuszcza się, że interakcja między witaminą D a mikrobiomem moduluje kilka mechanizmów w organizmie, takich jak produkcja peptydów przeciwdrobnoustrojowych, utrzymanie funkcji barierowej, wzmocnienie odporności wrodzonej oraz zmiany we wchłanianiu wapnia i fosforu (2). Spośród 24 badań 22 wykazują związek między witaminą D a mikrobiomem, zwłaszcza pod względem różnorodności beta (struktury społeczności mikrobiomu) (2).
Bariera jelitowa a witamina D
Rzeczywiście, zależność między mikrobiomem jelitowym a witaminą D wydaje się dotyczyć głównie utrzymania integralności bariery jelitowej, ponieważ niedobór witaminy D często łączy się z chorobami zapalnymi i metabolicznymi. Badanie na myszach typu knockout (u których wyłączono receptor witaminy D w komórkach nabłonka jelita) doprowadziło do dysbiozy oraz spadku liczby Lactobacillus i producentów maślanu (4). Zgadza się to z niedawnym badaniem starszych mężczyzn, w którym u osób z najwyższym poziomem witaminy D częściej występowały bakterie produkujące maślan (8). Niedawny przegląd badań wykazał istotną zmianę w liczebności Firmicutes, Actinobacteria i Bacteroidetes oraz zidentyfikował szlaki metaboliczne zaangażowane w metabolizm lipidów i biosyntezę kwasów tłuszczowych, o których wiadomo, że odgrywają rolę we wchłanianiu witaminy D w jelitach (5).
Czy witamina D może zmienić nasz mikrobiom?
Rzeczywiście, podczas suplementacji witaminą D zaobserwowano zmiany w populacjach drobnoustrojów w 4 z 5 badań (6).
Mimo braku zgodności między badaniami wszyscy się zgadzamy, że niedobór witaminy D może sprzyjać wielu chorobom lub stanom subklinicznym, które mogą prowadzić do choroby. Chociaż mechanizm interakcji między witaminą D, receptorami witaminy D a mikrobiomem jelitowym nie został jeszcze poznany, ogromna ilość danych wskazuje na współdziałanie tych elementów i wpływ na zdrowie człowieka.
Zaopatrz się więc w preparaty z witaminą D, staraj się wykorzystywać krótkie chwile słońca… albo przeprowadź się do słonecznego kraju z dietą bogatą w ryby.
*Produkty bogate w witaminę D: tran, łosoś, śledź, miecznik, tuńczyk, sardynki, wątroba wołowa, żółtko jaja, wzbogacane produkty mleczne i roślinne napoje mleczne oraz wzbogacane płatki śniadaniowe.
Referencje
- Amrein, K., Scherkl, M., Hoffmann, M. i in. Niedobór witaminy D 2.0: aktualizacja aktualnego stanu na całym świecie. Eur J Clin Nutr 74, 1498–1513 (2020). https://doi.org/10.1038/s41430-020-0558-y
- Waterhouse, M., Hope, B., Krause, L. i in. Witamina D i mikrobiom jelitowy: systematyczny przegląd badań in vivo. Eur J Nutr 58, 2895–2910 (2019). https://doi.org/10.1007/s00394-018-1842-7
- Sun J. Dietetyczna witamina D, receptor witaminy D i mikrobiom. Curr Opin Clin Nutr Metab Care, listopad 2018; 21(6):471-474. doi: 10.1097/MCO.0000000000000516. PMID: 30169457; PMCID: PMC6168421.
- Wu S i wsp., Delecja receptora witaminy D nabłonka jelitowego prowadzi do wadliwej autofagii w zapaleniu jelita grubego. Dobry, 2015. 64(7): s. 2015. 1082–94.
- Bellerba F, Muzio V, Gnagnarella P, Facciotti F, Chiocca S, Bossi P, Cortinovis D, Chiaradonna F, Serrano D, Raimondi S, Zerbato B, Palorini R, Canova S, Gaeta A, Gandini S. Związek między witaminą D oraz Mikrobiota jelitowa: systematyczny przegląd badań na ludziach. Składniki odżywcze. 2021 września 26;13(10):3378. doi: 10.3390/nu13103378. PMID: 34684379; PMCID: PMC8540279.
- Waterhouse M, Hope B, Krause L, Morrison M, Protani MM, Zakrzewski M i in. (2019) Witamina D i mikrobiom jelitowy: systematyczny przegląd badań in vivo. Eur. J. Nutr. 58; 2895-2910.
- Singh, P., Rawat, A., Alwakeel, M. i in. Potencjalna rola suplementacji witaminy D jako modyfikatora mikroflory jelitowej u zdrowych osób. Sci Rep 10, 21641 (2020). https://doi.org/10.1038/s41598-020-77806-4
- Thomas RL, Jiang L, Adams JS i in. Metabolity witaminy D i mikrobiom jelitowy u starszych mężczyzn. Nat Commun 11, 5997 (2020). https://doi.org/10.1038/s41467-020-19793-8
